Handreiking bij bezinning op films
Recensie 'De Matrix Code'
23 april 2007
In de gereformeerde gezindte begint een serieuze beschouwing van de hedendaagse beeldcultuur op gang te komen, en ”De Matrix Code” vormt in die discussie een belangrijke bijdrage. Het boek is voortgekomen uit de behoefte aan een studieboek over filmbeschouwing binnen het onderwijs. Twee hoogleraren reformatorische wijsbegeerte en een docent aan de Christelijke Hogeschool Ede besloten gezamenlijk in die behoefte te voorzien.
Ze kijken naar sciencefictionfilms door de bril van de reformatorische wijsbegeerte, en het is verrassend wat ze dan ontdekken. Was het in behoudend christelijke kringen gebruikelijk om vooral naar de ethische kant van films te kijken -wordt er gevloekt, zitten er erotische of gewelddadige scènes in?-, dit boek toont ook andere invalshoeken. Aan de hand van Dooyeweerds aspectenleer blijkt het ineens mogelijk om op veel meer manieren naar zo’n film te kijken: vanuit het psychische aspect, het esthetische aspect, het sociale aspect enzovoort. Wat zegt een film over onze maatschappij, welk levensgevoel zit erachter, hoe kunstzinnig is het karakter ervan, is hij onze tijd, geld en moeite waard?
Wie vanuit al die perspectieven wil leren nadenken over films, heeft met ”De Matrix Code” een inzichtgevend boek te pakken. Het blijft namelijk niet bij theorie alleen: aan de hand van sciencefictionfilms laten de auteurs zien hoezeer dergelijke films iets zeggen over de risico’s van onze tijd, over de ethische en morele gevolgen van allerlei technologische ontwikkelingen.
Toch blijft het een boek met een filosofische insteek, en dat betekent dat het mikt op een doelgroep van hoogopgeleide lezers, met name studenten. De meeste jongeren die kritiekloos de ene film na de andere kijken, zullen zich door zo’n benadering niet aangesproken voelen, die hebben waarschijnlijk meer baat bij de ongenuanceerde ethische beoordeling. Maar voor alle docenten en opinieleiders binnen de gereformeerde gezindte blijft de doordenking van de diepere, filosofische vragen onmisbaar - en daarbij kan dit boek een handreiking bieden.
N.a.v. ”De Matrix Code. Sciencefictionfilms als spiegel van de technologische cultuur”, door Bart Cusveller, Maarten Verkerk en Marc de Vries; uitg. Buijten en Schipperheijn, Amsterdam, 2007; ISBN 978 90 5881 277 3; 160 blz.; € 15,60.
Deze recensie van de hand van Enny de Bruijn is verschenen in het Reformatorisch Dagblad d.d. 23 april 2007.
Dit opinieartikel staat ook in het dossier DVD
