L. van der Tang, vragen over moderne media (10)
Uit De Wachter Sions, kerkelijk blad van de Gereformeerde Gemeenten in Nederland
24 november 2006
Een moeder vertelt dat haar dochter na de zomervakantie naar de middelbare school hoopt te gaan. Haar dochter wil nu wel erg graag een eigen mobieltje hebben. Moeder denkt erover om het maar toe te staan, want haar dochter moet straks een behoorlijk eind fietsen naar school, en je weet maar nooit wat er onderweg gebeurt. Er gebeuren immers zulke rare dingen tegenwoordig. Het geeft dan een veilig gevoel dat ze altijd haar ouders zal kunnen bereiken. Toch heeft ze het niet zo op die mobieltjes, en ze vraagt zich daarom af of ze hier eigenlijk wel goed aan doet.
Deze vraag speelt waarschijnlijk in vrijwel ieder gezin met opgroeiende kinderen en ik wil daarom proberen om er een antwoord op te geven. Ik haast mij echter om erbij te zeggen dat moeilijk is om adviezen te geven die voor ieder gezin in iedere situatie werkbaar en toepasbaar zijn. Maar ik wil in ieder geval een poging doen om ouders - en ook jongeren - te helpen om hun standpunt te bepalen ten aanzien van gebruik van mobieltjes. Ik hoop hiermee meteen ook een antwoord te geven op de brief van een man die vroeg om eens stil te staan bij de gevaren van mobieltjes.
Eind maart dit jaar waren er in Nederland voor het eerst meer mobieltjes dan inwoners. Volgens Cijfers van het onderzoeksbureau Telecompaper waren er toen namelijk 16.4 miljoen mobiele telefoons actief. De reformatorische gezindte lijkt daarbij bepaald niet achter te blijven bij de rest van Nederland. Een media enqu?te die onlangs op een reformatorische middelbare school werd gehouden wees uit dat gemiddeld 82% van de leerlingen een mobieltje heeft. In de brugklas ligt het gemiddelde al op 66%. Bij oudere mensen ligt het waarschijnlijk niet anders: vrijwel iedereen heeft zo'n ding.
Het aanbod van mobiele telefoons is overweldigend. De ontwikkelingen gaan razendsnel en nieuwe modellen volgen elkaar in een hoog tempo op. De nieuwste en meest complete mobieltjes hebben ondermeer standaard een ingebouwde fotocamera, hebben daarnaast een videocamera, zijn geschikt om foto's te verzenden en te ontvangen (MMS), zijn voorbereid op e-mail en internet, kunnen muziek afspelen (MP3), fungeren tevens als radio, en ondersteunen breedband (UMTS) waardoor het in principe mogelijk wordt om film of televisie te kijken. Kortom, ze kunnen alles wat een computer kan, en soms zelfs nog meer dan dat. Omdat er enorme concurrentie is proberen leveranciers elkaar de loef af te steken met allerlei aantrekkelijke aanbiedingen. In de praktijk komt het erop neer dat veel toestelletjes gratis verkrijgbaar zijn als er meteen een abonnement wordt afgesloten of verlengd. Daardoor wordt de drempel om steeds het nieuwste toestel aan te schaffen uiteraard erg laag. Veel mensen vervangen hun mobieltje dan ook iedere een of twee jaar, en steeds meer mensen hebben er meerdere tegelijk.
Wat moeten we met deze ontwikkeling? Iedereen voelt wel aan dat ook voor mobieltjes geldt dat er gevaren en bezwaren zijn, en dat die gevaren en bezwaren alleen maar toenemen naarmate mobieltjes slimmer worden en steeds meer verschillende functies krijgen. Aan de andere kant gebiedt de nuchterheid om vast te stellen dat het hier gaat om een vrijwel onvermijdelijk en alledaags gebruiksvoorwerp, en dat het nogal uitmaakt hoe we er gebruik van maken. De gevaren en bezwaren moeten beslist niet onderschat worden. Alle problemen die we hebben met radio, televisie, computers, Internet en films spelen in toenemende mate ook bij mobieltjes, juist omdat ze steeds veelzijdiger worden. Dat wordt versterkt door het feit dat mobieltjes op iedere plaats en op alle tijden gebruikt kunnen worden en dat mensen geneigd zijn om ze altijd bij zich te dragen. Daardoor wordt toezicht en sociale controle bemoeilijkt, en gaan mobieltjes gemakkelijk ons leven beheersen door op ieder moment van de dag inbreuk te maken op onze bezigheden en om onze aandacht te vragen. Het is daarom wel goed dat deze moeder zich deze vraag stelt. In het volgende artikel zal ik proberen haar en andere ouders wat adviezen te geven, tegelijk hopend dat ook jongeren dit zullen lezen en kritisch nadenken over het gebruiken van mobieltjes.
Vragen over moderne media kunnen gestuurd worden naar L. van der Tang, Bremlaan 10, 3911 XH Rhenen. Vragen worden behandeld zonder de naam van de afzender te vermelden.
Dit opinieartikel staat ook in het dossier Mobiele telefoons
